ESG-criteria: wat ze meten en hoe ESG-scores werken

ESG staat voor Environmental (milieu), Social (sociaal) en Governance (bestuur). Het is het meest gebruikte kader waarmee beleggers en fondsbeheerders de niet-financiële prestaties van bedrijven beoordelen. Maar wat meten ESG-criteria precies, en waar liggen de grenzen?

De drie pijlers van ESG

Environmental beoordeelt hoe een bedrijf omgaat met zijn milieu-impact: CO₂-uitstoot, energieverbruik, watergebruik, afvalbeheer, biodiversiteit en blootstelling aan klimaatrisico's.

Social beoordeelt hoe een bedrijf omgaat met werknemers, leveranciers en de gemeenschappen waarin het actief is: arbeidsomstandigheden, veiligheid op de werkvloer, diversiteitsbeleid en mensenrechten in de toeleveringsketen.

Governance beoordeelt hoe een bedrijf bestuurd wordt: onafhankelijkheid van het bestuur, beloningsbeleid voor bestuurders, rechten van aandeelhouders en beleid tegen corruptie.

Hoe worden ESG-scores berekend?

ESG-scores worden doorgaans opgesteld door gespecialiseerde dataproviders, zoals MSCI, Sustainalytics of Bloomberg, op basis van openbare informatie, bedrijfsrapportages en eigen onderzoek. Elke aanbieder kiest zelf welke onderwerpen meetellen, hoe die worden gemeten en hoe zwaar ze wegen.

Daardoor kunnen scores van verschillende aanbieders voor hetzelfde bedrijf sterk uiteenlopen. Academisch onderzoek, waaronder de studie 'Aggregate Confusion' van Berg, Kölbel en Rigobon (Review of Finance, 2022), laat zien dat ESG-beoordelingen van verschillende aanbieders veel minder met elkaar overeenkomen dan kredietbeoordelingen van verschillende ratingbureaus. Een ESG-score is dus minder objectief dan hij lijkt.

Uitsluiting versus positieve selectie

Fondsbeheerders gebruiken ESG-criteria doorgaans op twee manieren. Via uitsluitingsbeleid vallen sectoren of bedrijven af die bepaalde normen overschrijden, zoals producenten van controversiële wapens of tabak, of bedrijven met ernstige arbeidsovertredingen.

Via positieve selectie (best-in-class) worden uit het resterende universum de bedrijven gekozen die het best scoren op ESG-criteria, naast de financiële analyse. Veel fondsen combineren beide methoden.

De beperkingen van ESG

ESG-scores meten vaak vooral beleid en de kwaliteit van rapportage, niet altijd de werkelijke impact. Een bedrijf dat uitgebreid rapporteert, kan beter scoren dan een bedrijf dat minder uitstoot maar minder transparant is. En een score zegt weinig over waarmee een bedrijf zijn geld verdient: een fossiel energiebedrijf met een keurig klimaatbeleid kan hoog scoren, terwijl het kernproduct allesbehalve groen is.

Het Duurzaam Aandelenfonds van GroenVermogen kijkt daarom primair naar de herkomst van de omzet: het selecteert beursgenoteerde ondernemingen waarvan minimaal 50% van de omzet uit groene activiteiten komt, en sluit bedrijven met fossiele energie, wapens of tabak als kernactiviteit uit.

ESG en SFDR

De Europese Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) verplicht fondsbeheerders om open te zijn over hun duurzaamheidsaanpak. Het is een openbaarmakingsregime, geen keurmerk. Fondsen maken bekend of zij onder artikel 6, 8 of 9 vallen: artikel 8 voor fondsen die ecologische of sociale kenmerken bevorderen, artikel 9 voor fondsen met duurzame belegging als doelstelling. Het gebruik van ESG-scores alleen maakt een fonds nog geen artikel 8-fonds. Hoe GroenVermogen verder gaat dan ESG-screening, leest u op onze pagina over ESG beleggen.

Voor beleggers die werkelijke duurzame impact nastreven, is ESG een beginpunt, geen eindpunt.