Greenwashing bij beleggingsfondsen: 7 signalen

Greenwashing is het misleidend presenteren van duurzaamheid, bewust of onbewust, zodat een product, bedrijf of fonds groener lijkt dan het in werkelijkheid is. Nu de vraag naar duurzame beleggingen groeit, is het voor beleggers belangrijk om claims te kunnen toetsen. Zeven signalen om op te letten.

1. Vage terminologie zonder onderbouwing

Termen als 'duurzaam', 'groen', 'verantwoord' of 'klimaatvriendelijk' zijn in marketing niet beschermd. Het begrip 'duurzame belegging' heeft in de SFDR wel een specifieke betekenis. Een fonds dat zichzelf groen noemt zonder te vermelden onder welk SFDR-artikel het valt, welk deel van de beleggingen duurzaam is en hoe dat wordt gemeten, geeft onvoldoende informatie voor een gefundeerde beoordeling.

2. Geen of alleen artikel 6-informatie

Onder de SFDR geven fondsbeheerders aan of een fonds ecologische of sociale kenmerken bevordert (artikel 8) of duurzame belegging als doelstelling heeft (artikel 9). Een fonds dat alleen onder artikel 6 valt, heeft zo'n kenmerk of doelstelling niet. Duurzaamheidsclaims in de marketing verdienen dan extra kritische aandacht. Let wel: de SFDR is een openbaarmakingsregime, geen keurmerk.

3. Selectieve nadruk op positieve feiten

Greenwashing zit soms in selectiviteit: een fonds benadrukt één positief kenmerk, zoals een belegging in windenergie, terwijl het voor het overige belegt in sectoren met hoge uitstoot. Kijk naar de totale portefeuille, niet alleen naar het aantrekkelijkste onderdeel.

4. Geen rapportage over negatieve effecten

Fondsbeheerders die duurzaamheid serieus nemen, laten zien hoe zij omgaan met de belangrijkste ongunstige effecten van hun beleggingen op duurzaamheidsfactoren, de zogeheten principal adverse impacts (PAI). Ontbreekt die informatie of is ze uiterst summier, dan is dat een signaal.

5. Geen externe verificatie van impactclaims

Fondsen die beweren positieve impact te realiseren, onderbouwen die claims idealiter met extern geverifieerde gegevens, bijvoorbeeld certificering volgens een erkende standaard. Interne rapportage zonder enige externe toetsing is als enig bewijs mager.

6. Een kloof tussen marketing en portefeuille

Vergelijk de duurzaamheidsclaims met wat de precontractuele informatie en de periodieke rapportage over de werkelijke portefeuille zeggen: welk deel voldoet aan de eigen duurzaamheidscriteria van het fonds? Het percentage beleggingen dat voldoet aan de EU-taxonomie kan daarbij helpen, maar is niet doorslaggevend: de technische criteria van de taxonomie zijn voor veel activiteiten, zoals natuur en landbouw, nog niet volledig uitgewerkt. Een laag percentage is daarom niet vanzelf een teken van greenwashing; een groot verschil tussen marketing en rapportage wel.

7. Gebrek aan transparantie over het selectieproces

Een serieuze duurzame fondsbeheerder kan uitleggen hoe de selectie werkt: welke criteria gelden, wie ze toetst en wat er gebeurt als een belegging niet meer voldoet. Onduidelijkheid daarover is een reden tot voorzichtigheid.

Wat doet regelgeving?

Europese en nationale toezichthouders besteden nadrukkelijk aandacht aan duurzaamheidsclaims. Zo heeft de Europese toezichthouder ESMA richtsnoeren opgesteld voor fondsnamen met duurzaamheidstermen, en moeten grote bedrijven onder de CSRD uitgebreider rapporteren over duurzaamheid. Kijk als belegger ook onder welk toezichtregime een beheerder valt. GroenVermogen B.V. is als beheerder geregistreerd onder het registratieregime voor kleine beheerders (art. 2:66a Wft) en valt daardoor niet onder het reguliere doorlopende toezicht van de AFM.

Uw eigen kritische blik blijft het belangrijkste: vraag om de fondsdocumentatie, de SFDR-informatie en de periodieke rapportages, en vergelijk die met de marketing. Hoe onze eigen fondsen onder de SFDR vallen, leest u op de pagina over het artikel 9-fonds.